ಬೆಂಗಳೂರು: ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಸುಖ-ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಾ ತನ್ನ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ ‘ಮನಃಶಾಂತಿ’ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶೇ. 70ರಷ್ಟು ದೈಹಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ. ಮಧುಮೇಹ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಅತಿಯಾದ ಯೋಚನೆ ಮತ್ತು ಆತಂಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಕಾಯಿಲೆಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಅದೊಂದು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.
ಒತ್ತಡ ಮುಕ್ತ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ತಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸಿರುವ ವಿಸ್ತೃತ ಮಾರ್ಗಗಳು:
1. ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಂಗಮ
ಕೇವಲ ಜಿಮ್ಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಆರೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಅಥವಾ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಪ್ರತಿ ಜೀವಕೋಶಕ್ಕೂ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸರಬರಾಜಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ದಿನವಿಡೀ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಇರಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ಕಪಿಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ
ನಮ್ಮ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ‘ಫೋಮೋ’ (FOMO – Fear of Missing Out) ಅಂದರೆ ಇತರರಿಗಿಂತ ನಾನು ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಭಯವೇ ಕಾರಣ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇತರರ ಸಂಭ್ರಮದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ನಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿಷಾದಕ್ಕೆ ದಾರಿ. ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ‘ನೋ ಫೋನ್ ಝೋನ್’ (No Phone Zone) ನಿಯಮ ಪಾಲಿಸಿ. ಪುಸ್ತಕ ಓದುವುದು ಅಥವಾ ಗಿಡಗಳ ಆರೈಕೆಯಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳಿ.
3. ಗುಣಮಟ್ಟದ ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಪ್ರಭಾವ
ನಿದ್ರೆಯ ಕೊರತೆಯು ಕಿರಿಕಿರಿ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಗೆ ನೇರ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ 10 ಗಂಟೆಯ ಒಳಗೆ ಮಲಗುವ ಹವ್ಯಾಸವು ಮೆದುಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಅತಿಯಾದ ಕೆಫೀನ್ (ಕಾಫಿ/ಟೀ) ಮತ್ತು ಜಂಕ್ ಫುಡ್ ಸೇವನೆಯು ಹಾರ್ಮೋನ್ಗಳ ಏರುಪೇರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಸೊಪ್ಪು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಒಣ ಹಣ್ಣುಗಳ ಸೇವನೆ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಪೂರಕ.
4. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬೆಸುಗೆ
ಒಂಟಿತನವು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶತ್ರು. ವರ್ಚುವಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಿಂತ ನೈಜ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ನೀಡಿ. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
5. ‘ಇಂದಿನ ಕ್ಷಣ’ದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು (Mindfulness)
ನಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಂತೆಗಳು ಒಂದೋ ಕಳೆದ ಹೋದ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಬಾರದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸೂತ್ರ. ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಆ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನವಿರಲಿ.
ತಜ್ಞರ ಕಿವಿಮಾತು:
“ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದೈಹಿಕ ಗಾಯಗಳಂತೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೆಂದು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಸಲ್ಲದು. ನಿರಂತರ ತಲೆನೋವು, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ, ಸಣ್ಣ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಕೋಪ ಬರುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮನಸ್ಸು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತಗಳು. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಜುಗರ ಬಿಟ್ಟು ಆಪ್ತ ಸಮಾಲೋಚನೆ (Counseling) ಪಡೆಯುವುದು ಜಾಣತನ.”
ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಏಳಿಗೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮಾಜದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯ
